Handje vol wasnoten

Bij ons “in de achtertuin” groeit de zeepnotenboom.
In de schil van de vruchten zit saponine. Dit zorgt ervoor dat de vruchten niet worden aangevreten door insecten. Saponine vormt net als zeep in water schuim waardoor de schillen kunnen worden gebruikt als wasmiddel.

In Nepal werd dat jarenlang gedaan, maar ook in dit land heeft het chemische wasmiddel zijn intrede gedaan. De vruchten van de zeepnotenboom worden daardoor niet meer gebruikt maar vooral geëxporteerd.

Doordat er onder andere in Nederland een trend is naar milieubewust wassen en biologische producten, zijn er bedrijven die de zeepnoten (wasnoten) op de Nederlandse markt hebben gebracht. Ze worden vooral gebruikt als wasmiddel. Je kunt wasnoten ook gebruiken als schoonmaakmiddel in het huishouden (allesreiniger), shampoo voor mensen en dieren, zeepvervangend product om je lichaam te reinigen.

De werking van wasnoten als wasmiddel zal je positief verrassen: wasnoten maken bijzonder goed schoon! Alle normale vlekken worden, net als bij elk ander wasmiddel, verwijderd. Hardnekkige vlekken, zoals vet, bloed- en wijnvlekken, gaan er slechter uit, net als bij de meeste chemische wasmiddelen. Deze behandel je als gebruikelijk. Bovendien is het wasgoed is na het wassen aangenaam zacht - alsof er wasverzachter is gebruikt.

Sinds september 2017 exporteren wij deze wasnoten naar Amerika en Nederland. De winst komt weer ten goede voor onze stichting Nepali Children.

Hoe werkt het?

Elke boom produceert ongeveer 35 kilo wasnoten. Wanneer deze rijp zijn, vallen de vruchten op de grond. De lokale bevolking in de buurt van ons kindertehuis rapen deze. We leggen de wasnoten te drogen en halen daarna de pit(ten) eruit. Daarna transporteren we alles naar Kathmandu en verpakken de wasnoten op een manier zoals de klant dit wil.

Wanneer je de schil bekijkt, zie je aan de binnenkant een glanzende laag. Dit is saponine. Wanneer saponine in contact komt met water, functioneert het als wasmiddel / schoonmaakmiddel. Wasnoten zijn geschikt voor ongeveer drie wasbeurten. Wanneer je een vloeibaar schoonmaakmiddel hebt gemaakt, is deze ongeveer 15 dagen geschikt voor gebruik.

Gebruiksaanwijzing van wasmiddel als wasmiddel

Doe 4 schillen in een katoenen zakje. Je bindt het zakje goed dicht en legt dit gelijk tussen het wasgoed in de machine. De wasnootschalen zijn uitgewerkt als ze week en sponsachtig aanvoelen na een wasbeurt. Na afloop van het wasprogramma haal je het zakje zo snel mogelijk uit de machine. Je schudt het zakje leeg en de inhoud doe je in de groencontainer. Je spoelt het zakje daarna goed af onder de kraan en het is klaar voor de volgende keer.

Voordelen en nadelen van het gebruik van wasnoten

Steeds meer mensen gebruiken wasnoten vanwege de grote voordelen. Het is een milieuvriendelijk product omdat het oppervlaktewater niet wordt belast, de verbruikte wasnoten in de groencontainer gaan en volledig afbreekbaar zijn en omdat er geen chemische stoffen worden geproduceerd.

Het heeft een neutrale (was)lucht. Wanneer je essentiële oliën toevoegt, creëer je een waslucht die je zelf prettig vindt. Je kunt bijvoorbeeld denken aan een rozengeur, lavendel, limoen, eucalyptus, jasmijn of kamille.

Steeds meer mensen hebben een gevoelige huid of zijn allergisch voor chemische wasmiddelen. Dit 100% natuurlijke product is zeer huidvriendelijk.

In de praktijk is gebleken dat het erg goedkoop is in het gebruik.

Chemicaliën verbleken de kleur. Dit gebeurt niet met wasnoten. De kleuren blijven lang helder. Daarentegen gaan hardnekkige vlekken, zoals vet, bloed- en wijnvlekken, slechter uit het wasgoed. Witte was wordt op den duur grauwer van kleur.

Maak zelf vloeibaar wasmiddel

Een natuurlijk schoonmaakmiddel in het huishouden, shampoo,zeep om je lichaam te reinigen.
Vloeibaar wasmiddel van wasnoten maken is vrij eenvoudig:

  • Doe 50 gram (zo'n 28-30 schalen) wasnoten in 1 liter water
  • Breng het water aan de kook
  • Laat dit 10-15 minuten koken op laag vuur.
  • Met het deksel op de pan laten afkoelen.
  • Het afgekoelde mengsel filtreren om de kleine stukjes schil uit het mengsel te halen.
  • Voor een aangename geur kun je 10-15 druppels etherische olie toevoegen. Elke geur is mogelijk zoals bijvoorbeeld lavendel, rozen, limoen, sinaasappel
  • Bewaren in de koelkast.
  • Schudden voor gebruik.
  • De vloeibare zeep is na vervaardiging zo'n 15 dagen houdbaar. Een scheut azijn kan de houdbaarheid verlengen. U kunt de eigen gemaakte zeep ook invriezen.

Deze vloeibare zeep van wasnoten kan worden gebruikt als wasmiddel, biologische allesreiniger in het huishouden of zeep om je lichaam te wassen. Omdat het zo'n milde, natuurlijke zeep is, is het ook prima geschikt om uw huisdier mee te wassen.

Achtergrond informatie

De naam "Sapindus" geeft al aan wat de hoofdeigenschap is van de wasnoot, namelijk een reinigende werking door saponine. Ongeveer 15% van de notenschaal (en daarmee 10% van de hele noot) bestaat uit saponine.

Het verbouwen van wasnoten is uiterst duurzaam en bodemsparend: Na ongeveer negen jaar draagt een wasnootboom voor de eerste keer vruchten en er kan dan gedurende 90 jaar geoogst worden. De levenscyclus van een wasnotenboom is dus zeer lang, en blijft er niet na elke oogst een uitgeloogde bodem over. Integendeel, een wasnootboom is in staat om de bodem weer vruchtbaar te maken en kan een voortschrijdende woestijnvorming tegengaan. Een wasnotenboom verbruikt erg veel water. Daardoor wordt de grond erg droog en kan er niets anders in de omgeving verbouwd worden

Zoals alle bomen, geven de wasnotenbomen hun leven lang fotosynthese. Dit betekent dat kooldioxide wordt omgezet in zuurstof.

Zeepnotenboom (Sapindus) is een geslacht van bomen uit de zeepboomfamilie (Sapindaceae). De bomen komen voor in de tropen en subtropen. De botanische naam Sapindus is afgeleid van het Latijnse woord 'sapo' dat zeep betekent en 'indus' dat voor Indië staat. De vruchten worden zeepnoten of wasnoten genoemd. Tot dit geslacht behoren onder andere:

  • grote zeepnoot (Sapindus mukorossi), die groeit in Noord-India en Nepal, op 200-1500 meter hoogte. Hier worden de wasnoten Reetha of Ritha genoemd.
  • kleine zeepnoot (Sapindus trifoliatus), die stamt uit Zuid-India waar het klimaat milder en warmer is. De grote zeepnoot komt van nature voor in Shivalik Hills en de buitenste Himalayas. In deze hele regio, van Afghanistan in het westen tot China in het oosten, vindt men deze boom in het wild. Hij voelt zich thuis in diepe, klei-achtige grond en voelt zich het prettigst bij 1500 tot 2000 mm regen per jaar. De boom heeft een gunstig effect op de ontbossing van de onderste 900 m van de Westerse Himalayas. De grond wordt vruchtbaarder en zowel de noten als de schaal werken als natuurlijke meststoffen, waarbij verontreinigde grond zuiverder wordt.

De grote zeepnoot bloeit in september tot november. De bloemen zijn klein en wit-groen en staan in pluimen bij elkaar. De vrucht is een steenvrucht met een leerachtige schil en is rijp in december. In januari – februari vallen ze van de bomen en geschikt voor gebruik. De vruchten zijn alleenstaand, rond en plakkerig, met een diameter van 2 – 2,5 cm. Ze zijn vlezig, geel-bruin van kleur en bevatten een tot drie zaden. Het zaad zit opgesloten in een zwarte, gladde en harde binnenwand.

In onder andere India en Nepal werd het gedroogde vruchtvlees van de zeepnoten, waaruit de zaden zijn verwijderd, al eeuwenlang gebruikt als wasmiddel en voor de lichaamsverzorging. De zeepnoten worden gebruikt om waardevolle stoffen van zijde en met veel borduurwerk te wassen zonder dat zij daaronder te lijden hebben. De laatste jaren echter, winnen de Westerse wasmiddelen steeds meer terrein. Daar in dit land (nog) onvoldoende waterzuivering plaatsvindt, stromen de afvalstoffen de rivieren in en werken hier destructief voor de ecologische kringloop. Ook worden zeepnootbomen gekapt, omdat de vraag naar zeepnoten op dit moment dalend is. De vruchten kunnen ook gebruikt worden bij de visvangst, omdat saponinen vissen kunnen bedwelmen en zelfs doden.